Kiejdany

Kiejdany

 

Fara św. Jerzego – około1445-1460 na miejscu dawnej świątyni pogańskiej wzniesiono gotycki kościół. Należy do najstarszych świątyń litewskich. Po roku 1600 kościół znalazł się w posiadaniu ewangelików. Po 27 latach ponownie powrocił w rece katolików. Kościół ma wygląd trójnawowej bazyliki o masywnej bryle wzniesionej na planie prostokąta z wielobocznym prezbiterium i bez wieży. Jego ściany wzniesione zostały z czerwonej cegły i wzmocnione szkarpami ozdobionymi ornamentem. Czworoboczna dzwonnica kościelna zwieńczona jest trójkątnym frontonem. Na zabytkowe wyposażenie wnętrza składają się barokowe rzeźby świętych: Kazimierza i Stanisława Kostki.
Ratusz (ok. 1654r.) – jeden z trzech zachowanych na Litwie. Budynek przez wieki był przebudowywany.
Obecnie mieszcza sie tu instytucje samarzadu miejskiego, organizowane sa wystawy sztuki.
Dom burmistrza, domy rektorskie, domy rzemieślników szkockich oraz inne kamienice wybudowane pomiędzy XVII a XIX wiekiem, a potem odnowione już z końcem wieku XX.
Świątynia luterańska – ufundowana przez Janusza Radziwiłła. Kościół wzniesiony został w pierwszej połowie XVII wieku na planie prostokątnym z czworobocznym prezbiterium. Czterokondygnacyjna wieża budowli nakryta jest spłaszczonym dachem i ozdobiona podwójnymi pilastrami na dolnej kondygnacji. Obok świątyni postawiono w XIX wieku dwie kaplice na planie prostokąta ze zdobionymi pilastrami. Po II wojnie kościół zamknięto dla wiernych- obecnie mieści się w nim sala wystawowa będąca filią kiejdańskiego muzeum krajoznawczego. Świątynia kalwińska – ufundowana przez Krzysztofa I Janusza Radziwiłłów w 1631-1653r. Po wojnie zamieniono ją w magazyn, ale już w latach 90- tych XX wieku przystąpiono do gruntownej renowacji, dzięki której zachował swój historyczny charakter. Jest to świątynia jednonawowa na planie prostokąta z cylindrycznymi basztami w narożach. Baszty te zwieńczone są renesansowymi kopułami, a elewację świątyni zdobią masywne pilastry z wnękami o sklepieniach łukowych. W podziemiach mieści się krypta rodzinna Radziwiłłów.
Trzy synagogi – dwie synagogi są przy Żydowskim Rynku.
Letnia synagoga- cenneiejsza, jedyna barokowa (XVIII w.) żydowska synagoga na Litwie.

Zimowa synagoga (XIX w), w której obecnie mieści sie Centrum Wielokulturowe, istnieje ekspozycja poświęcona lokalnej gminie żydowskiej. Trzecia synagoga- pełni teraz funkcję domu mieszkalnego. Kościół św. Józefa i klasztorkarmelitów – barokowy kościół (1710r.), ufundowany przez Ludwika Radziwiłła i odnowiony już pod koniec wieku XX oraz murowana bryła klasztoru karmelitów trzewiczkowych (ok. 1709r.), który zamknięty został przez władze carskie w roku 1832, wówczas ulokowano w budynku koszary wojskowe. Obok kościoła stoi drewniana dzwonnica kościelna. Dobudowano ją w roku 1804. Cerkiew Przemienienia Panskiego 1869 r. Parafia prawosławna ma paczątki w czasach Radziwiłłow. Dawna budowla znalazła miejsce w skansenie w Rumszyszkach. Obecna pochodzi z czasów przynależności miasta do Rosji. Gimnazjum – w l. 2000-2002r. odrestaurowano budynki gimnazjum, które założył Krzysztof Radziwiłł, urządzono dziedziniec wewnętrzny przypominający wileński alumn. SZETEJNIE-ŚWIĘTOBROŚĆ- OPITOŁOKI
[…] Dobrze jest urodzić się w małym kraju, gdzie przyroda jest ludzka, na miarę człowieka, gdzie w ciągu stuleci współżyły ze sobą różne języki i różne religie. Mam na myśli Litwę, ziemię, mitów i poezji. I chociaż moja rodzina już od XVI wieku posługiwała się językiem polskim, tak jak wiele rodzin w Finlandii szwedzkim, a w Irlandii angielskim, wskutek czego jestem polskim, nie litewskim poetą, krajobrazy i być może duchy Litwy nigdy mnie nie opuściły. Dobrze jest słyszeć od dziecka słowa łacińskiej liturgii, tłumaczyć w szkole Owidiusza, uczyć się katolickiej dogmatyki i apologetyki. Jest błogosławieństwem, jeżeli ktoś otrzymał od losu takie miasto studiów szkolnych i uniwersyteckich, jakim było Wilno, miasto dziwaczne, barokowej i włoskiej architektury przeniesionej w północne lasy i historii utrwalonej w każdym kamieniu, miasto czterdziestu katolickich kościołów, ale i licznych synagog; w owych czasach Żydzi nazywali je Jerozolimą północy. Dopiero teraz wykładając w Ameryce zrozumiałem, jak wiele przeniknęło we mnie z grubych murów naszego starego uniwersytetu, z zapamiętanych formuł prawa rzymskiego, z historii i literatury dawnej Polski, które dziwią młodych Amerykanów swoimi szczególnymi cechami: pobłażliwą anarchią, rozbrajającymi zaciekłe spory humorem, zmysłem organicznej wspólnoty, nieufnością wobec wszelkiej władzy scentralizowanej. Czesław Miłosz, Przemówienie noblowskie, Sztokholm, 8 grudnia 1980.
SZETEJNIE (lit. Šeterniai) – miejsce urodzenia Czesława Miłosza. Miasteczko to w 2 poł. XVIII i XIX w były własnością Syruciów, pradziadów Cz. Miłosza. Po śmierci Szymona Syrucia w 1870 r. majątek przeszedł na własność jego córki Józefy i jej męża Zygmunta Kunata, dziadków Cz. Miłosza. Ich córka Weronika wyszła za mąż za studenta Politechniki Ryskiej Aleksandra Miłosza, pochodzącego z Serbin (lit. Serbynai) (ok. 14 km na pd. od Kiejdan).
Czesław Miłosz przyszedł na świat we dworze dziadków 30 czerwca 1911 roku. Przed I wojną światową, ojciec poety – inżynier dróg i mostów wraz z żoną i synkiem, w związku ze swą pracą, przebywał w różnych miejscach w Rosji. W 1918 r. Rodzina wróciła do Szetejń i mieszkała tu do 1920 r., następnie przeniosła się do Wilna. Okolice Szetejń i rzeki Niewiaży znalazły swe odbicie w Dolinie Issy Miłosza.„Ziemia babci Misi, która nie trzymała z żywymi, lecz z duchami i grzała tyłek przy piecu. Ziemia księdza Peikswy i Magdaleny. Ziemia, gdzie – pisał Miłosz – rodzą się ludzie skłonni do zachowań ekscentrycznych i dalecy od spokoju.”
Dwór w Szetejniach, a właściwie jego ruinę, rozebrano w l. 60. XX w. W stronę Niewiaży rozciąga się nieco zaniedbany park z alejami lipowymi. W miejscu dawnego spichlerza stoi nowy budynek, który mieści Centrum Kulturalne im. Czesława Miłosza, otwarte w 1999 r. W miejscu dawnego dworku rękami polityków polskich i litewskich posadzone zostały dęby. W otoczeniu jest kilka drewnianych rzeźb. W centrum Kulturalnym odbywają się spotkania twórców, plenery, sympozja i konferencje. ŚWIĘTOBROŚĆ (lit. Šventybrastis) – w miejscowości tej nad głęboką w tym miejscu doliną Niewiaży góruje drewniany kościółek (filia parafii w Opitołokach) z 1744 r. Ufundował go Ignacy Zawisza, właściciel okolicznych dóbr.

W kościele tym w 1911 r. chrzczony był Czesław Miłosz. W poemacie Gdzie słońce wschodzi i kędy zapada sam poeta pisze: „Chrzest otrzymałem i wyrzekłem się diabła w parafii Opitołoki, kiejdańskiego powiatu” i dalej w przypisach: „ Z Opitołok pochodziła moja metryka chrztu, w języku rosyjskim napisana”. Tak więc poeta został ochrzczony w bliższym kościółku filialnym, w Świętobrości, a metrykę wystawiono w parafialnych Opitołokach. Jako mały chłopiec, Czesław Miłosz, wraz z rodzicami bywał na nabożeństwach w Świętobrości. OPITOŁOKI (lit. Apytalaukis).Jest tu murowany kościół św. Piotra i Pawła, zbudowany w 1635 r. przez Piotra Szukszte.

oprowadzanie po wilnie